Een andere start dus als vorig jaar, dat begon met winst voor ANP in mijn herroepingszaak over de kippenfoto. Een uitgebreide terugblik op 2025 op mijn kletsblog.

De gewonnen rechtszaak
Ik moet eerlijk bekennen dat ik bij aanvang dacht: appeltje-eitje. Een veelgebruikte foto van de val van Epke Zonderland waar ANP de hoofdprijs voor vraagt. Gemaakt door een freelancefotograaf en ANP beweerde zoals gebruikelijk dat ze de rechthebbende was. Maar ik was even vergeten hoe bureaucratisch het eraan toe gaat. En dat de tentakels van machtige mediapartijen lang zijn. Halverwege kreeg ik spijt dat ik mijn cliënte opzadelde met een risicovolle procedure. Gelukkig liep het goed af. ANP moet maar liefst 2.500 euro betalen! Mij was het te doen om een verklaring voor recht dat ANP wappert met het auteursrecht van de fotograaf. De rechter besliste echter dat er op de foto geen auteursrecht rust.

Helaas ook winst voor ANP
Hoe uitzonderlijk het is dat we wonnen blijkt uit de zoveelste – door een ZZPer verloren – zaak. Onduidelijk blijft of de foto überhaupt onrechtmatig gebruikt is, zou zomaar kunnen dat de webbouwer van de ZZPer een licentie kocht. En of ANP de rechten heeft dan wel de rechthebbende middellijk vertegenwoordigt komt niet aan bod. In persoon procederende gedaagden vragen helaas nooit naar bewijs daarvan.

Trollenwissels
Visual Rights Group is eind 2024 samengegaan met het Deense Copyright Agent en heeft eind 2025 de naam van haar BV gewijzigd in Copyright Agent Benelux.
Advocatenkantoor I-ee werd in 2025 een juristenkantoor en is inmiddels, in 2026, uitgeschreven bij de Kvk. Als iemand weet of Kitty van Boven nog werkzaam is op haar vakgebied hoor ik het graag. Ik heb na 2024 geen meldingen meer van claims waar zij bij betrokken was binnengekregen.
De vijf vaste klanten van I-ee moesten dus op zoek naar een andere partij. Van Roel Dijkstra heb ik één melding binnengekregen via advocaat Simone Poot en twee meldingen via naamgenoot Dijkstra van NL.Legal. Die laatste is geen onbekende in fototrollenland en die weet ook wie ik ben, hij heeft namelijk mijn emailadres geblokkeerd. De Dijkstra’s wanen zich onaantastbaar. Claims lopen binnen een paar dagen op tot 10.000 euro. Voor stokoude zwart-wit foto’s waarvan de ene Dijkstra beweert dat de andere Dijkstra die met een digitale camera maakte…

Cassatieverzoek afgewezen
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden besliste dat het portretrecht van artikel 19.3 Aw niet geldt voor digitaal gebruik. Mijn kanttekeningen bij dat arrest lees je hier. Mijn verzoek is afgewezen. Er blijkt een maas in de wet te zijn en het hof mocht beslissen dat het portretrecht van artikel 19.3 Aw alleen geldt voor analoog gebruik. Mijn argument dat het portretrecht van de AVG, dat wél geldt voor digitaal gebruik, toegepast had moeten worden faalt. Dat had de advocaat van de geportretteerde in de procedure moeten aankaarten, het hof is niet verplicht om het recht aan te vullen.
Je vraagt je vooral af waarom onze wetgever met de komst van de AVG het achterhaalde portretrecht in de Auteurswet niet schrapte. Dit gedoe is toch een enorme belasting voor ons rechtssysteem. Het zijn kwalijke juristenfeestjes: het geschil kostte de verliezer meer dan 20.000 euro.

Voortgang boek
Op één hoofdstuk na – het allerbelangrijkste hoofdstuk, namelijk het pleidooi voor wetsherziening – is het boek klaar voor de laatste redactieronde.
Als autodidact ben ik verplicht om al mijn stellingen met uitspraken en vakliteratuur te onderbouwen. Het zijn lange lijsten geworden, ik heb ze online gezet: de bronnenlijst en de jurisprudentie.
Het is taaie materie, zeker voor beelddenkers als ik. Met plaatjes hoop ik het te verduidelijk. Ook die heb ik online gezet.

MergenMetz
Ik heb mijn handen vol aan het fotogebeuren. Ik was de naam MergenMetz bij auteursrechtgeschillen over teksten al eens tegengekomen. Bij zaken waar betoogd wordt dat schadevergoedingen gebaseerd moeten zijn op de daadwerkelijke schade. Maar ik kende het heldenverhaal niet: een 6 jaar lange strijd die 5.000 kostte. Voor een stukje gerechtigheid. Ik heb er alsnog een stukje over geschreven.
Norbert Mergen mailde me over Rights Control en Micta. Hij heeft inmiddels zijn ervaring online gezet. Mocht je ook brieven van deze fototrollen gekregen hebben, laat dan een reactie achter onder zijn artikel. Een desinfecterend zonnetje is alles wat we kunnen doen. De ACM blijft weigeren te handhaven.

Sluit ik af met de status van mijn eigen herroepingszaak. Afgelopen woensdag besliste de rechtbank hoe de procedure voortgezet wordt. Ik ben in afwachting van de brief daarover. Hopelijk is een mondelinge behandeling definitief van de baan en volgt er spoedig einduitspraak. ANP heeft twee verweren: 1. Dat ik te laat ben met herroepen. 2. Dat Hollandse Hoogte destijds in opdracht van de fotograaf optrad. We gaan het zien. Hopelijk in het volgende nieuwsbericht de uitslag.

Deel de petitie… Deel je ervaringen online...

De petitionaris

Wat ook weer niet zo vreemd is met een overheid die handhaving auteursrecht overlaat aan private partijen en weigert op te treden tegen de misleidende praktijken.
De ontwikkelingen van de afgelopen twee maanden:

Kippenfoto-zaak
Mijn derde poging om goede jurisprudentie uit te lokken leek weer vast te lopen in bureaucratisch gedoe. De rechtbank wilde de zaak nogmaals mondeling behandelen maar zegt een tekort aan rechters te hebben en dat het inplannen daarom nog minimaal 6 maanden zal duren. Ik begin zo langzamerhand te vermoeden dat rechtbank Rotterdam gewoon geen trek heeft om een vonnis te wijzen dat ongunstig is voor de status quo wat betreft handhaving fotorechten. Gefrustreerd diende ik een uitgebreide klacht - zie update 2 crowdfunding - in. Met succes dit keer! De hoorzitting is vooralsnog van de baan en de procedure wordt per direct schriftelijk voortgezet. Wordt vervolgd.

Workshop
Ik berichtte de vorige keer dat ik op verzoek een workshop zou gaan geven. Dat was leuk! Achterafgezien had ik eigenlijk niks hoeven voor te bereiden. Ik was voornemens wat uit te leggen over citaatrecht, eigendomsrecht, de verschillende licentievormen enzovoort. Maar het grootste gedeelte van de middag ging over hoe om te gaan met sommatiebrieven. En mijn (te lange) intro over het falen van de rechtspraak en waarom ik doe wat ik doe kan ik een volgende keer overslaan. De problematiek is zonder dat verhaal duidelijk genoeg. Had ik beter sommatiebrieven van deelnemers kunnen bespreken. Als het boek eindelijk af is maar eens een goed plan maken. Dan wordt het een weerbaarheidstraining tegen fototrollen. En voor de theorie kan je dan het boek gebruiken.

Geld genoeg maar niet voor jou
Geweldig boek van Thomas Bollen over hoe private partijen de macht over digitale geldschepping in handen hebben. De overheid leeft nog in het analoge tijdperk, alsof er nog een geldpers is vereist. Voor mij een feest der herkenning. De Auteurswet gaat ook nog uit van ‘in druk verschenen’. Ik heb de overeenkomsten uitgeschreven – klik hier. Het boek gaf mij inzicht hoe lobbymacht werkt en waarom fototrollen straffeloos door kunnen blijven gaan. Het boek is hier te koop.

Pleidooi voor wetsherziening
Het boek van Thomas Bollen deed mij beseffen dat de wet echt radicaal anders moet. En dat de rechtenlobby de Auteurswet met opzet gedateerd lijkt te houden zodat ie weinig houvast biedt in het digitale tijdperk. Da’s goed voor de werkgelegenheid in de sector, kan er lekker geprocedeerd worden over futiliteiten als stockfoto’s. Mijn boek gaat eindigen met 15 aanbevelingen voor de Auteurswet. Het eerste beknopte concept op mijn blog.

Micta
Douglas Mensink van Micta B.V. neemt vastgelopen discussies over van fototrol Rights Control. Hij maakt het wel heel erg bont met zijn conceptdagvaardingen. Dat er weinig van die dagvaardingen deugt blijkt wel uit het feit dat hij met een vordering van 29k naar de kantonrechter wil. De grens voor kanton is namelijk 25k en bij hogere bedrag is bovendien een advocaat verplicht. Mensink is geen advocaat…
Het blijft onbegrijpelijk dat de autoriteiten hier niet tegen optreden. Ik heb cliënten die met de idiote conceptdagvaardingen bij de politie zijn geweest. Die geeft aan dat je hulp moet inschakelen van een advocaat. Ik deed zelf tevergeefs een melding bij de ACM. Als iedereen die een conceptdagvaarding van Micta ontving deze nou eens doorstuurt naar ACM? Link. Of de publiciteit opzoekt?

Foto Epke Zonderland
Ik treed als gemachtigde op in een zaak waar hetzelfde speelt als bij mijn eigen zaak over de kippenfoto: ANP wappert met het auteursrecht van een freelancefotograaf. Ook hier bureaucratisch gedoe: verschoven naar een andere rechtbank; verweer niet gekoppeld; een derde schriftelijke ronde voor ANP. Maar nu volgt er eindelijk uitspraak. Dit jaar nog als het goed is. Al vond ik dit vreemd: “Het kan zijn dat de rechter later uitspraak doet. U krijgt daar dan geen brief over.”

Pictoright
De naam van het fotobureau dat de collectieve vergoedingen van fotografen (vermoedelijk) achterover drukte is bekend gemaakt: BSR Agency. Pictoright heeft inmiddels ook aangifte gedaan. Het blijft wonderlijk dat je hierover verder niks leest in de pers.
Sowieso vind ik het wonderlijk dat Pictoright uitkeert aan fotobureaus. Pictoright is aangewezen om de wettelijke verplichte vergoedingen voor hergebruik van foto’s uit te keren aan de rechthebbenden. Dat ze aan fotobureaus uitkeren komt waarschijnlijk omdat je al je hergebruikrechten exclusief over moet dragen aan Pictoright om in aanmerking te komen voor een vergoeding. En die rechten hebben persfotografen vaak al aan een fotobureau overgedragen. Overigens meldt Pictoright in de jaarrekening dat niet-aangeslotenen hun rechten ook kunnen claimen. Hoe die dat moeten doen is me een raadsel.
De rechtszaak die Pictoright voert met Meta voert zij namens alle aangesloten fotografen. Uit de jaarrekening 2024 kan ik niet opmaken hoeveel rechthebbenden zijn aangesloten. Het lijken er niet veel te zijn gezien het feit dat de meeste fotografen de uitkering dus via een fotobureau ontvangen.

Collectieve vergoedingen is een onderwerp dat ik snel ga laten rusten. Voor mijn boek was ik er even ingedoken, en daar werd ik niet vrolijk van. Ik kwam met een voorzichtige schatting dat 18% van de geïnde collectieve vergoedingen terecht komt bij de maker. Hoe meer je weet, hoe erger het wordt.

Dat was het weer voor deze keer. Volgende keer hoop ik dat ik jullie kan melden dat ANP in beide rechtszaken in het ongelijk is gesteld… En iemand is bezig met een tool waarmee je kunt achterhalen of een foto in het publieke domein staat, een CC-licentie heeft en wie de rechthebbende is. Misschien dan weer eens een positief voortgangsbericht.

Deel de petitie… Deel je ervaringen online...

Fijne feestdagen en dat het desinfecterend zonnetje volop mag schijnen in het nieuwejaar!

De petitionaris

Hoe anders is dat gelopen.

Mijn eigen zaak
De derde procedure start 14 oktober en ik leverde de stukken in bij de rechtbank. Mijn eisen (het vonnis uit 2019 herroepen wegens bedrog) blijven ongewijzigd. Ik heb recente ontwikkelingen toegevoegd; als achtergrondschets en om nogmaals te benadrukken dat ik de procedure niet voer uit eigen belang. Een uitgebreide update vind je bij de inzamelingsactie.

Die andere inzamelingsactie
Van de aangifte van smaad en laster door de persoon die 15.000 euro inzamelt voor een rechtszaak tegen ANP hoorde ik, zoals ik verwachtte, niets meer. Helaas bleef het qua de beloofde media-aandacht voor de praktijken van ANP eveneens stil. Terwijl dat zo ontzettend hard nodig is. Vervelend neveneffect van het merkwaardige doel (een rechtszaak aanspannen om de tijd die je besteed hebt aan het verweer terug te vorderen) is dat het aantal meldingen over Fairlicensing van ANP weer toenam. Mensen denken dat de kosten enorm oplopen als je niet betaalt en durven de phishing mailtjes niet te negeren. Ik herhaal dus nog meer eens dat het misleidende aanbiedingen zijn.

Van het tableau geschrapt
Twee advocaten die ik met naam noem in het stuk over fototrol Nico Trinkhaus zijn geen advocaat meer. Of ze vrijwillig terugtraden is mij niet bekend. Kitty van Boven, die samen met Roel Dijkstra de brief schreef die aanleiding was voor deze petitie, heeft nog steeds haar kantoor. De tweede geschrapte advocaat vertrok wel bij het kantoor waar ze werkte. Helaas zijn de blafbrieven van Clairfort daarmee niet gestopt, ze worden nu alleen ondertekend door een andere advocaat.

Status tweede wapperzaak
Ik treed als gemachtigde op in een zaak waar hetzelfde speelt als bij mijn eigen zaak: ANP wappert met het auteursrecht van een freelance fotograaf. Inmiddels zijn er vier zittingen geweest, is er één vonnis gewezen (doorverwijzing naar andere rechtbank), heb ik dezelfde stukken tweemaal in gediend, heeft mijn cliënte de machtiging voor een derde keer moeten opsturen en heb ik daar nog achteraan moeten bellen voordat ik gekoppeld was als gemachtigde. Wij zijn nu aan de beurt om te reageren op het antwoord (repliek) van ANP. Ik ben die kafkaëske toestanden en het geblaf van Gerechtsdeurwaarders Rosmalen gewend, voor mijn cliënte is het enorm stressvol. We duimen voor een rechter die doorziet dat het ooit zo respectabele persbureau ANP de rechten van aangesloten freelancers misbruikt.

Rechtszaak Pictoright versus Meta
Het leek zo’n nobel streven, de campagne van de federatie Beeldrechten, om Meta te laten betalen voor het hergebruik van je beeldmateriaal. Maar het is verzand in een slepende procedure waar deskundigen zijn aangewezen die maar liefst een voorschot krijgen van € 676.813,50. Met het risico dat Pictoright, mocht blijken dat zij helemaal geen overeenkomst kán afsluiten met Meta, opdraait voor de kosten van die deskundigen. Mijns inziens is zo’n overeenkomst voorbehouden aan de uitgevers (artikel 7b WNR) en Pictoright is geen uitgever maar een beheerorganisatie. Ik begrijp niet dat de rechtbank daar niet eerst een beslissing over nam, dan had dat hele deskundigenonderzoek misschien achterwege kunnen blijven.

Embedden
Het schrijven van een boek over fotorecht levert inzichten op. Onze Auteurswet is nog gebaseerd op een analoge werkelijkheid. Waardoor niet duidelijk is wat wel en niet mag als je foto’s met een link deelt. Meest hardnekkige misverstand is dat iedereen denkt dat ‘automatisch embedden’ mag en zich niet realiseert dat daarbij een aanklikbare bronvermelding is vereist. Het is net zoals met het begrip citeren: het mag, mits je voldoet aan bepaalde voorwaarden. De zoektocht naar de juiste uitleg leverde drie blogjes op: nummer 35, met een filmpje en de verwerking voor het boek.

Thuiskopie, reprorecht, UvO en Pictoright
Ik deed, met wat hulp van Gemini, research naar de wettelijk verplichte vergoedingen voor hergebruik van foto’s. Ik checkte onder andere jaarrekeningen van organisaties die de vergoedingen innen en uitkeren aan fotografen. Een groot deel gaat op aan ‘kosten’ en uitgevers blijken een aanzienlijk deel te ontvangen. Slechts een kleine groep fotografen ontvangt een uitkering, en dan ook nog alleen voor foto’s die in de pers verschenen. En net toen ik van die ontdekking bekomen was (ik laat het rusten en hoop dat anderen dat onderwerp oppakken) diende de volgende kwestie zich aan:

Vordering van bijna drie ton voor fotobureau
Een Nederlands fotobureau, wiens naam angstvallig wordt verzwegen, claimde vermoedelijk onrechtmatig namens fotografen collectieve vergoedingen. En hoe herkenbaar voor mij, Pictoright schrijft er het volgende over: “Het betreffende fotobureau heeft bij Pictoright claims ingediend voor collectieve rechtenvergoedingen, maar heeft niet aangetoond dat het beeldmateriaal waarover door Pictoright informatie is verzocht, daadwerkelijk is gepubliceerd. Ook de vragen, over de bevoegdheid van het fotobureau om deze claims namens fotografen in te dienen en de doorbetaling aan fotografen, zijn door dit bureau niet afdoende beantwoord.” Omdat de pers het niet oppikt heb ik wel zo’n donkerbruin vermoeden welk fotobureau het betreft. Sowieso is het opmerkelijk dat Pictoright uitkeert aan fotobureaus, haar taak is verdelen van vergoedingen over de rechthebbenden. Rechthebbend is een fotobureau dat werkt met freelancers niet. Dat beeldbanken en fotobureaus de rechten niet bezitten is nou precies waarom die sommatiebrieven uit naam van ANP, Reuters, Alamy, Getty, Masterfile niet deugen.

Workshop
Iemand vroeg of ik workshops over auteursrecht gaf. Aanleiding was dat twee collega’s van hem zo’n workshop wilde gaan volgen bij ANP en hij vreesde dat ze daar niet zouden leren hoe om te gaan met de blafbrieven van fototrollen. Die vrees deel ik dus ik heb ja gezegd. Als het goed bevalt ga ik, als het boek af is, misschien wel weerbaarheidstrainingen tegen fototrollen geven. Kan ik best een ‘billijke vergoeding’ voor vragen denk ik, want het aantal onredelijke fotoclaims blijft stijgen, dus dan heb je het snel terugverdiend…

Dat was het weer voor deze keer. Deel de petitie! Deel je ervaringen online. Een desinfecterend zonnetje is alles wat we kunnen doen.

Groet! De petitionaris