+Lees meer...
Afgelopen maanden stond de schijnwerper vooral op team Fairlicensing van ANP en dat leidde tot terugbetaling en matiging van de gevorderde bedragen. En het lijkt dat ANP iets beter controleert hoe het zit met de rechten voordat er een blafmail wordt verstuurd, al komen er bij mij nog steeds meldingen binnen voor foto’s van buitenlandse fotografen. Al met al goede ontwikkelingen: veel leesplezier met dit 36e voortgangsbericht van de petitie: Stop onredelijke fotoclaims.
Radio-uitzending Villa VdB
Hobbyist Jelle Boonstra van jingleweb.nl verscheen samen met sporthistoricus Jurryt van de Vooren in een radio-uitzending over de claims van ANP. Patrick Rasenberg bevestigde telefonisch in de uitzending dat ANP tegenwoordig ook particulieren aanschrijft. Ik herhaal maar weer eens dat de wet uitgaat van daadwerkelijke schade en dat ANP geen foto’s verkoopt aan particulieren.
Van de Vooren schreef naar aanleiding van de uitzending een opiniestuk en Martha Riemsma reageerde daarop met dat ANP het allemaal doet voor de fotografen en altijd openstaat voor een redelijke oplossing. De vele meldingen afgelopen jaren laten een totaal ander beeld zien, maar goed, wat niet is kan nog komen.
Pictoright
Ik kon zomer 2025 bij Pictoright alleen de illustraties van het boek Nageluk opgeven maar moest wel de hergebruikrechten van ál mijn online verschenen werk overdragen om aanspraak te maken op een uitkering van de collectieve rechten. Ik stelde wat kritische vragen daarover – een antwoord bleef uit. Bij de openbare jaarvergadering werd mijn vermoeden bevestigd dat Pictoright de rechten voor digitaal hergebruik (thuiskopievergoeding, reprorecht) uitkeert op basis van analoge publicaties.
Recentelijk vroeg Pictoright mij het boek Nageluk per post op te sturen. Geïrriteerd reageerde ik op deze kafkaëske controle op fraude: het boek is geregistreerd met een ISBN-nummer, is te koop en ligt bij de bieb. Daarop belde de nieuwe directeur van Pictoright: Karlijn Vogel. We hadden een prettig gesprek en ik heb mijn verwondering uitgesproken over de ‘analoge’ werkwijze van Pictoright, de rechtszaak met Meta, de verplichte overdracht van hergebruikrechten en het feit dat de uitkering van collectieve rechten via fotobureaus gaat. Als fototrollen al 15 jaar het hergebruik van foto’s op internet kunnen ‘monitoren’, dan moet Pictoright dat toch ook kunnen voor aangeslotenen?
ANP houdt 50% van de collectieve rechten van aangesloten fotografen voor zichzelf. Tegen BSR Agency loopt een rechtszaak vanwege fraude met de opgave en het niet uitkeren van de rechten aan de fotografen. Pictoright verzuimde blijkbaar jarenlang de grote exploitanten te controleren, ondanks dat fotografen voortdurend aan de bel trokken. En individueel aangeslotenen worden gevraagd om bewijs per post op te sturen... ik blijf mij verbazen.
Monopolisering web
Een kwalijk gevolg van het afdwingen van torenhoge licentievergoedingen is dat hobbyisten het plezier verliezen in het gratis delen van hun kennis en stoppen met hun website. Ik heb de afgelopen jaren tientallen mensen geholpen die hun blog hebben verwijderd. Daarmee gaat een stukje erfgoed en diversiteit van het web definitief verloren. Recente voorbeelden: databank met klassieke camera's uit de periode 1933 – 1945, de Busbrief en de website Oud Voorthuizen.
Met name ANP speelt een kwalijke rol in het monopoliseren van het web door te doen alsof het alleenrecht heeft op foto’s waar allang geen auteursrecht meer op rust voor niet-commercieel gebruik op internet. Heel vaak claimt ANP namelijk foto’s die reeds uitgegeven zijn met een onbeperkte licentie voor wat betreft aantal views en tijdsperiode: op dergelijke foto’s rust geen exclusief publicatierecht meer. Geregeld claimt ANP zelfs foto’s uit het publieke domein.
Ook zorgwekkend is dat het Nationaal Archief stopt met het aannemen van particuliere collecties. Het gevaar is dat die foto’s in een commerciële beeldbank terechtkomen, die dan vervolgens ‘retroactieve’ licenties gaat afdwingen voor publicaties uit de tijd dat ze nog niet over de fotobestanden beschikte.
Boek Fotorecht
Fijne berichten over mijn boek en de eerste recensie is verschenen! Vermeldingen en recensies worden hier verzameld. Zelf gebruik ik het boek bijna dagelijks als naslagwerk en ik kopieer geregeld zinnetjes om juridische vragen te beantwoorden.
Het boek is met 55 euro stevig aan de prijs. Dat betekent helaas niet dat het een winstpakker is: de oplage is klein omdat ik niet verwacht veel boeken te verkopen aan de beroepsgroep en er daarbuiten weinig interesse zal zijn in de taaie materie. De kostprijs voor drukken en verzenden is meer dan 20 euro, als je daar de BTW en boekhandelsmarge bij optelt ga je al richting de 45 euro om quitte te spelen. Tel daarbij op dat het gedateerde studieboek dat mij mede inspireerde een boek te schrijven dus 55 euro kostte…
Mocht de prijs een probleem zijn; ik ga recensie-exemplaren opsturen en hoop dat het binnenkort bij de bieb ligt.
Wetswijzigingen
De meest recente wetswijzigingen laten zien hoe succesvol de lobby van rechtenexploitanten is. Het jarenlang bakkeleien van rechtsgeleerden en politici heeft geresulteerd in de Wet versterking auteurscontractenrecht. Het is vooral een versterking van de rechten van uitgevers, opdrachtgevers en beheerentiteiten. Mijn blog daarover in vogelvlucht:
1. Voor het verlenen van een exclusieve licentie is niet langer een schriftelijke akte vereist.
2. Toegevoegd is dat het tonen van een werk op internet onder het recht op openbaar maken van artikel 1 Aw valt. Dit is in strijd met de Europese regelgeving waar het auteursrecht beperkt is tot mededelen aan NIEUW publiek.
3. De persoonlijkheidsrechten overerven. Daarmee kan tot 70 jaar na overlijden van de maker gesteggeld worden over naamsvermelding en reputatieschade door wijziging van het werk, ook als de maker dat niet wil. Voorheen vervielen de persoonlijkheidsrechten als de maker niemand had aangewezen om zijn naam en reputatie te beschermen na zijn/haar overlijden.
4. Verenigingen als Buma en Dupho krijgen de volledige bevoegdheid om te bepalen wat een billijke vergoeding is. Voorheen moesten verenigingen dat in overleg doen met de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
5. De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is in samenspraak met de Minister van Jusitie en Veiligheid verantwoordelijk voor de geschillencommissie. Dat betekent een verdubbeling van het aantal ambtenaren want voorheen viel dit onder één ministerie.
6. Verenigingen van makers, zoals Buma en Dupho, mogen een ‘nadere invulling’ geven aan de persoonlijkheidsrechten. Zelfs het persoonsgebonden en voorheen onlosmakelijke recht van de maker wordt verkwanseld.
Rechtstaat
De nieuwsvoorziening staat onder druk en daarmee de democratie: big tech en mediagiganten eigenen zich het publieke domein toe, bepalen wat jij te zien en zetten de wet naar hun hand. De pers functioneert niet als controlerende macht omdat zij volop profiteert van de status quo. Journalisten worden steeds slechter betaald en hun rechten worden uitgehold. Kleine publicerende partijen worden afgeschilderd als fotodieven en juridisch onder druk gezet. Rechtsbescherming ontbreekt; de overheid laat handhaven auteursrechten over aan de markt en beschermt de belangen van de inningsindustrie.
Guido van Nispen spreekt zijn zorgen uit: de oprukkende technologie in combinatie met de onduidelijkheden omtrent fotorechten jaagt gebruikers naar AI. Met een wildgroei aan fictieve, onbetrouwbare beelden als gevolg, ten koste vakfotografen.
Rechtszaak Joke Kaviaar
ANP heeft verweer ingediend in de zaak van Joke Kaviaar. Kort samengevat stelt ANP dat Kaviaar bewijs had moeten leveren dat de foto gedownload is toen het archief van de stichting ANP Foundation nog bestond. En dat Kaviaar, mochten wij dat bewijs alsnog leveren, de licentievoorwaarden van het archief schendt: het gebruik zou commercieel zijn en naamsvermelding ontbrak.
Stichting ANP Foundation is opgericht met als doel om het historisch archief van ANP te ontsluiten en open te stellen voor het publiek. Dat archief is volgens de advocaat van ANP in 2021 opgeheven. De stichting bestaat echter nog en de huidige bestuurders zijn Bas van Beek en Martijn Bennis, aangetreden op 1 maart 2021, het jaar van de opheffing van het archief. Beide zijn werkzaam (geweest) bij ANP en ondertekenden vele sommatiebrieven.
Ik vraag mij af of je een archief, dat met publieke middelen is gedigitaliseerd en waarvan de foto’s gratis onder de voorwaarden van Creative Commons gebruikt mochten worden, mag overhevelen naar een commerciële beeldbank. Asociaal is het in ieder geval wel.
Voor nu is het afwachten op bericht van de rechtbank of er schriftelijk gereageerd kan worden of dat er een mondelinge behandeling gelast wordt.
Tot slot
Afgelopen maanden dus vooral veel aandacht voor ANP. Dat betekent helaas niet dat andere trollen stil zitten. In juli en augustus kwamen er meldingen binnen van Copytrack, Robert Fechner, Copyright Agent Benelux, Fuß & Jankord, Rights Defend en Dirk Dijkstra van NL.Legal. De gevorderde bedragen liggen fors hoger, vermoedelijk ligt het ‘succespercentage’ daardoor een stuk lager dan bij ANP. Wat opvalt: alle fototrollen werken tegenwoordig met een inlogportaal en lijken geen KvK-nummers meer te checken. Controleer dus voordat je reageert of de trol überhaupt je NAW-gegevens heeft.
Mijn overzicht van artikelen op andere websites is bijgewerkt. Mis je een artikel? Geef door!
Hoe meer mensen hun ervaring delen, hoe harder het desinfecterend zonnetje gaat schijnen. En voor degenen die nog nooit een blafbrief hebben gekregen: steun, deel en reageer op de ervaringen van anderen.
Groet!
De petitionaris
